luvencus, Evangelicae historiae

(add. Versus gnomici de studiis)

F-y156

Cluj-Napoca, Biblioteca Academiei Române, Cod. Lat. 12

General Information

Title luvencus, Evangelicae historiae
Shelfmarks Cod. Lat. 12
Material Parchment
Place of Origin Alsace
Date of Origin 1101-1125
Script, Hands

Two hands (+ three more for the ownership notes) on f. *1r (s. XII), and one hand ff. *1v, *8r/v. This is an early Praegothica. The e caudata alternates with ae and e, is not completely closed, the two morphologies of d and final -s alternate, the hastae of tall and f still descend below baseline, minims have no feet, the middle stroke of the letter e is no longer parallel with the baseline, or bitings are rare etc. 

Original Condition

Page Height 210 – 215 mm
Page Width 130 mm
Height of Written Area 177 mm
Width of Written Area 90 – 95 mm
Number of Columns 1
Width of Columns 90 – 95 mm
Number of Lines 30
Line Height 5 – 6 mm
Ruling drypoint
Collation

This is the exterior bifolium of a quire, and the beginning of the original manuscript; if the quire was a quaternio, we are looking at ff. 1 and 8. I am notating them ff. *1 and *8. 

Current Condition

Extent 1 almost complete bifolium
Dimensions 210 x 260 mm

Book Decoration and Musical Notation

Description

Rubrics and rubricated initials.

Content

  • Content Item
    • Text Language Latin
    • Title Versus gnomici de studiis
    • Content Description

      (*1r)

      (a. ll. 1-25); ll. 1-4 are barely readable)

      Cetera que restant querenti se manifestant.

      Disce puer verbum quo possis discere versum

      Verbum si nescis versum componere nescis

      Litera discatur, qua sillalaba (!) multiplicatur

      Quas si nescieris liquido nil scire valebis.

      Omnis honor crescit puero qui sedule discit

      Plurima discuntur que vis prodesse servuntur.

      Qui casum discit non tempore discere gliscit

      Ille satis didicit labor improbus omnia vincit

      Ille studet vere studium qui queret (?) habere

      Quem timor imprimis et amor succeditur animis

      Mens humilis crescit mens exaltata liquescit

      Qui se prosternit quandoque placentia cernit

      Et qui sublimis fore vult succumbit inimis

      Ex tribus his tantum disponit musica ††††

      Quid cecus queritur nisi quod non luce poritur (?)

      Quamvis ditatus sit duriciis onerat ††††

      Vivere tederet qui nullum lumen haberet

      Pauper haberetur si mundus eum sequeretur

      Hac sed habet munus quod confert ††††

      Alcius intendit qui luce carens vada prendit

      <aliis manubus:>

      Qui canit intente diatessaron et diapente

      Ille canit totum diapason et est sibi notum

      Ne laudes hominem donec videas fore finem

      Finis laudatur cum laus in fine canatur

      Non est absque nisi nisi (!) fundatur paradisi.

    • _1r_8v
  • Content Item
    • Persons Iuvencus
    • Text Language Latin
    • Title Evangelicae historiae
    • Content Description

      (*1v) [Incipit] prefatio iuvencalis Auctoris egregii. 

      [Imm]ortale nichil mundi compage tenetur,
      [Non] orbis non regna hominum non aurea Roma 
      Non mare non tellus non ignea sydera cęli

      ...X...

      Christus et puro mentem irriget amne canentis
      Dulcis Iordanis ut Christo digna loquamur. (I, 9-35)

      Explicit prefatio iuvencalis ad Zachariam. Incipit liber Iuvenci Presbiteri de narratione Lucas. Angelus//

      (*8r) //[H]orreaque implebit secreti copia farris,
      Aeternusque leves paleas populabitur ignis.
      Haec ait et properis per silvam passibus ipsum. xxii
      Cernit Iohannes veneranda lavacra petentem.

      ...X...

      Ex me progenitum; placet hęc mihi gloria proles.

      Ubi Christus temptatur a diabolo. xxxiii. 

      Tunc petit umbrosos montes et lustra ferarum,
      Obsequiumque illi patris prebere ministri

      ...X...

      (*8v) Cuncta tuo possum iamiam concedere regno
      Talia donantem me si veneratus adores.

      (Liber I, 9-35; 380-438)
    • _1v_8r
    • Edition Migne, PL 19, 57-116
    • Remarks

      https://la.wikisource.org/wiki/Historia_evangelica_(Migne)

History

Origin

Probably Alsace, since the manuscript was owned by the Carthusians of Strasbourg in the 12th c., and was still in the area (Sélestat) in the 16th c. 

Provenance

The MS belonged to the Carthusians of Strasbourg: "Cartusie Argent(ine/orati), f. *1r. A further note on the same page reads: "Iste ste liber est de aurario omnium librorum... diz buch ist ein ubergutes vor allen buchen uffe ertrichen" (s. XIV).Below this note, one can read: "Magistro Iacobo Wimpfelig Sletsia[tiensi] restitu[endus]" (s. XVI). Jakob Wimpfeling (1450-1528) was a humanist and theologian from Sélestat (Schlettstadt), in Alsace.

Host Volume

Title The fragment was detached at some point in the 19th-20th c. without recording the host volume. However, it was wrapped in the last leaf from Super secunda Digesti novi, Milano: Johann Scinzenzeler, 1502 (USTC USTC No. 806095). Its colophon reads: "Explicit perutilis et necessaria practica Joannis Petri Ferrarii Papiensis. Impensa Johanne de Lignano Mediolani Impressa per Magistrum Johannem Angelum Scinzenzeler. Et per Joannem Vinzalium Juris utriusque professorem castigata: cum quibusdam additionibus consumatissimi viri domini Francisci de Curte: ex eius originali extractis. Mcccccij, die v. Januarii."
Shelfmark Cod. Lat. 12

Bibliography

  • Adrian Papahagi, Adinel-Ciprian Dincă, with Andreea Mârza, Manuscrisele medievale occidentale din România. Census, Iași: Polirom, 2018, nr. ix, p. 182.

  • Sigismund Jakó, ‘Codicele latine medievale din biblioteca lui Timotei Cipariu', Revista arhivelor 10.2 (1967), 35‐72, at 69-70.