Missale

Ordo in Sancto Sabbato

F-vcrf

Cluj-Napoca, Biblioteca Academiei Române, BMV U.329/a - 329/g

General Information

Title Missale
Shelfmarks BMV U.329/a - 329/g
Page/Folio Reference wrapper
Material Parchment
Place of Origin Central Europe (Transylvania?)
Date of Origin 1351-1450
Script, Hands

Two hands; Northern Textualis. Note the morphologies of the a: open top compartment, box-a

Original Condition

Page Height 370 – 380 mm
Page Width 260 – 270 mm
Height of Written Area 260 mm
Width of Written Area 180 – 190 mm
Number of Columns 2
Width of Columns 75 – 80 mm
Number of Lines 35
Line Height 7 – 8 mm
Ruling black ink

Current Condition

Extent One partial bifolium
Dimensions 360 x 230 mm
More about the Current Condition

About half of the right column on the left-hand side, and the entire left column on the right-hand side are preserved. The entire height of the written area is preserved, probably about 10 or 20 mm are missing from the upper part of the bifolium.

Book Decoration and Musical Notation

Description

Rubricated and highlighted litterae duplices, and one blue Lombard (9 lines).

Content

  • Content Item
    • Text Language Latin
    • Title Missale
    • Content Description

      [Ordo in Sancto Sabbato]

      (col. a) [Hec sunt enim festa paschalia in quibus ve]rus agnus [occiditur eiusq]ue sanguine [postes cons]ecrantur.  Versus. Hec [nox est in] qua primum patres [nostros filios I]srael eduxisti de Egypto qu]os postea [Rubrum Mar]e sicco vestigio [transire feci]sti. Versus. Hec igitur [nox est que] peccatorum te[nebras colu]mpne illumina[tione pur]gavit. Versus. Hec nox [est que hodie per universum mundum [in Christo creden]tes a vitiis se[culi et caligi]ne peccatorum segre[gatos reddi]t gratie sociatque [sanctitati. Versus.] Hec nox est [in qua destructis vinculis mortis Christus ab inferis victor ascendit. Nihil enim nobis nasci profuit] nisi redimi [profuisset. O mira circa nos tue piet]atis dignatio. [O inestim]abilis dilectio [caritatis ut] servum redimeres [Filium tradidisti. O vere beata nox que sola meruit scire tempus et horam in qua] Christus ab infe[ris re]surrexit. Versus. Hec [nox est de qu]a scriptum est. [Et nox ut] dies illumina[bitur et nox] illuminatio mea [in deliciis mei]s. Versus. Huius [igitur sanct]ificatio noctis [fugat sceler]a concordiam// [parat et curvat imperia.]

      (col. b) [Si conresurrexistis cum Christo que sursum sunt querite ubi Christus est in dextera Dei sedens. Que sursum sunt sapite] non que super terram. Mortui estis enim et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Cum enim Christus apparuerit vita vestra tunc et vos apparebitis cum Christo in gloria. (Col. 3: 1–4)  Alleluia Versus. Confitemini Domino quoniam bonus quoniam in seculum misericordia eius. Tractus. Laudate Dominum omnes gentes etc(Ps. 116: 1–2)  Ante evangelium non portant lumina sed incensum. Secundum Matheum. In illo tempore. Vespere autem sabbati que lucescit in prima sabbati venit Maria Magdalene et altera Maria videre sepulchrum. Et ecce terremotus factus est magnus angelus enim Domini descendit de celo et accedens revolvit lapidem et sedebat super eum. Erat autem aspectus eius sicut fulgur et vestimenta sicut nix. Pre timore autem eius exterati (sic!) sunt custodes et facti sunt velut mortui. Respondens autem angelus dixit mulieribus. Nolite timere. Scio enim quod// Iesum qui crucifixus est queritis. (Matt. 28: 1–5)

    • BMV_U_329
    • Remarks

      The text is not continuous; thus, this is one of the outer bifolia of the quire. 

History

Origin

The host volume contains a collation of five books printed in Cluj, it is thus evident that the volume was bound in Cluj using materials available locally. The partial bifolium used as wrapper was probably copied in Transylvania.

Provenance

The host volume contains a number of books relating to the Unitarian faith. The first owner of the volume was probably Valentinus Radecius, whose name is written on the title page of the first book (BMV. U 329/a = Sz.K.R.M. II.125): “Valentini Radecii” (the name was subsequently blacked out with ink). Radecius was a Unitarian Polish priest, who was sent to Cluj in 1605 and in 1615 became bishop of the Unitarians of Transylvania (Dávid Molnár, Three letters from the early period of Walenty Radecke’s activity in Transylvania, Odrodzenie i Reformacja w Polsce, LIX, 2015, p. 189). On the same page are also to be found the following ownership notes: “Pauli Bencze de H. Almás 1751”, “Sárdi Sámuel utódaitol 1888” (“from the descendants of Sárdi Sámuel”).

Persons and Institutions Valentinus Radecius; Paulus Bencze de H. Almás; Sárdi Sámuel; Unitarian College in Cluj.

Host Volume

Title – BMV. U 329/a = Sz.K.R.M. II/125: [Dávid Ferenc], Responsio Pastorum ac Ministrorum ecclesiarum in Transylvania, quae unum Deum Patrem Christi et Iesum Christum filium Dei crucifixum, unumque amborum Spiritum confitentur. Ad Melianas Propositiones, Disputationi Czengerianae destinatas, quibus Deus Antichristi, Et Filius ille commentitius cum extravagante Spiritu defenditur, Claudiopoli, [Gáspár Heltai], anno 1570 (USTC 305310) – BMV. U 329/d = Sz.K.R.M. II/126: [Gáspár Heltai], Disputatio de Deo, per decem die continuos indictione Sereniss. Principis etc. inter partes habita, in Urbe Transylvana Alba Iulia. Denuo, cum nova praefatione aedita, Claudiopoli, [Gáspár Heltai], anno Domini 1570 (colophon: Impraessum Claudiopoli in Transylvania, in Officina Casparis Helti, anno Domini 1568) (USTC 305312) – BMV. U 329/e = Sz.K.R.M. II/107: [Dávid Ferenc], Refutatio scripti Petri Melii, quo nomine synodi Debrecinae docet Jehovalitatem et trinitarium Deum Patriarchis, Prophetis et Apostolis incognitum, Albae Iuliae, excudebat Typographus Regius Raphael Hoffhalter, anno Christi Domini 1567 (USTC 305251) (title of the book written by hand in black ink) – BMV. U 329/c = Sz.K.R.M. II/81: [Dávid Ferenc], Defensio orthodoxae sententiae de caena Domini ministrorum ecclesiae Claudiopolitanae, et reliquorum recte docentium in Ecclesiis Transylvanicis, Claudiopoli, [Gáspár Heltai], 1559 (USTC 305167) – BMV. U 329/b = Sz.K.R.M. II/128: [Dávid Ferenc], Literae convocatoriae, una cum propositionibus, in synodo Vasarhellyina disputandis, ad diem XX. mensis Septembris huius anni MDLXXI. A pastoribvs et ministris Ecclesiarum in Transsylvania, qui in cognitione doctrinae unius veri et altissimi Dei Israelis, Patris Domini nostri Iesu Christi etc. consentiunt, Claudiopoli, excudebat Caspar Heltus, anno 1571 (USTC 305330) – 329/f: Theses de Sacrosancta Unitate Divinae Essentiae, et in eadem Sacrosancta Personarum Trinitate , ad quas eiusdem S.S. Trinunitatis gratia aspirante Praeside Iacobo Schoppero, S.S. Theol. D. et in Noribergensium Academia Altorfina Professore Primario. M. Johannes Saubertus Altorfinus Nor. S.S. Theologiae Stud. respondere conabitur, Altorfii, apud Cunradum Agricolam, anno 1613 (USTC 2042362) – 329/g: Genealogia Antichristi filii Diaboli, inventa in Biblioteca Romana ad partem sinistram ingredienti A.D. 1513 (manuscript)
Date of Origin/Publication 1570; 1568; 1567; 1559; 1571; 1613; 1513 (ms.)
Place of Origin/Publication Cluj (Romania) Altdorf (Germany)
Shelfmark BMV U.329/a - 329/g
Page/Folio Reference: wrapper
Persons Dávid Ferenc (author) Gáspár Heltai (author, printer)
Remarks

Former shelfmarks: Sz.K.R.M.K. II/125, II/128, II/81, II/126, II/107