Missale

f. 23: s. Andreae, s. Barbarae, s. Nicolai, oct. s. Andreae, s. Damasi, s. Luciae (29 November - 13 December) - f. 25: s. Zoili, ss. Dionysii, Rustici et Eleutherii, s. Gereonis, s. Callixti, ss. Maurorum, s. Lucae, XI milium virginum, s. Odae, s. Severini, ss. Crispini et Crispiniani, s. Rumoldi, ss. Simonis et Iudae (6-28 October) - f. 22-24: s. Huberti, IIII Coronatorum, s. Theodori, oct. Dedicationis, s. Mennae, s. Martini (3-11 November)

F-7zxv

Paris, Bibliothèque nationale de France, Latin 9488

General Information

Title Missale
Shelfmarks Latin 9488
Page/Folio Reference ff. 22-25
Material Parchment
Place of Origin Liège (abbaye Saint-Laurent)
Date of Origin XIIIe s., première moitié

Original Condition

Page Height at least 308 mm
Page Width at least 168 mm
Height of Written Area 245 mm
Width of Written Area 158 mm
Number of Columns 2
Width of Columns at least 72 mm
Number of Lines 38
Line Height 7 mm
Ruling Réglure à l’encre noire (Muzerelle 2-2-111/0/1-1/J)
Collation

D’après l’agencement du texte, l’ordre d’origine est le suivant : 23v-r, 25r-v, 22v, 24v-r, 22r (les actuels feuillets 22 et 24 faisaient partie du même feuillet d'origine).

Current Condition

Dimensions 303 x 95 mm (f. 22); 308 x 165 mm (f. 23); 308 x 106 mm (f. 24); 305 x 168 mm (f. 25)

Book Decoration and Musical Notation

Description

Initiales bleues et rouges avec filets de la couleur opposée ; capitales à l’encre rouge, petites capitales rehaussées de rouge et rubriques en rouge.

  • Musical Notation

    Notation neumatique allemande sur portée de quatre lignes noires, celle du fa repassée en rouge

  • Content

    • Content Item
      • Text Language Latin
      • Title Missale
      • Content Description

        f. 23v <In vigilia s. AndreeCo. Venite post me… reti>bus et navi secuti sunt dominum. (AMS 168) Post com. <Sumpsimus, domine, divina mysteri>a beati… prodesse facias. Per. (CO 5573)

        <Pridie nonaeDecembr. Barbare virg. <R>equire Prisce virg. EpistolaAlleluia. Audi <filia… Evang. Simile> est regnum celorum thesauro. Off. <…> Secr. <…quesumus domine…> Post com. <…salutaribus…> <…> idus Decembr. s. Nicolai. <…> Require in translatione s. <… p>lures facti sunt sacer<dotes.> (Hbr 7,23) <Alleluia Iu>ravitdominus. Sequentia. <Congaudentes exultemus…> celebran-23r-tes gaudeant per secula. Et coronet eos Christus post vite curricula. Amen. (AH 55,45) Sequen. Homo quidam peregre. Off. Veritas mea. Secr. Omnipotens sempiterne deus. Co. Domine quinque. Post com. Sacramenta salutis nostre.

        VII Idus Decembr. oct. s. Andree. <Intr.> Dominus secus. <Coll.> Magestatem tuam, ut supra. Epistola. Corde creditur. Grad. Nimis honorati sunt. Alleluia. Dilexit. Evang. Ambulans dominus Iesus. Off. In omnem. Secr. Sacrificium nostrum. Co. Venite post me. <Post com.> Sumpsimus domine.

        III Idus Decembr. Damasi pape et conf. <Intr.> Statuit ei dominus. Coll. Misericordiam tuam nobis domine… suffragiis. (CO 3374) Epistola. Ecce sacerdos magnus. Grad. Ecce sacerdos magnus. Alleluia. Disposui. Evang. Vigilate quia nescitis. Off. Inveni David servum. Secreta. Da nobis quesumus domine hec tibi vota gratanter persolvere… predicemus. Per. (CO 946b) Co. Beatus servus. Post com. Sumptis domine celestis… pontifex obtineat. Per. (CO 5656)

        Lucie virginis. <Intr.> Dilexisti iusticiam… Eructavit… (AMS 169bis) <Coll.> Exaudi nos deus sa<lutaris noster…> <…eru>diamur effectu. Per. (cf. CO 2508 - SG 784) <Epistola …>nibus preceptum domini… <Grad.> Dilexisti iusti<tiam…> (AMS 169bis) Al<leluia…> Evang. Simile est reg<num.> Off. Offeruntur regi… v. Eructavit… <v. Adducentur…> (AMS 169bis) <Secreta. Accepta tibi> sit, domine, sacrat<e plebis oblatio…> auxilium. Per. (CO 41a - SG 786) <Post com.> Saciasti domine fa<miliam tuam…> (CO 5446 - SG 786)

        f. 25r <In nat. sancti ZoiliSecr. Munera tibi, domine, nostrae devotio>nis offerimus, que et <pro…> …te miserante, red<dantur.> (CO 3496a – SG 1231) <Com. B>eatus servus. (AMS 171) Post com. <Da, quesumus, domine, fide>libus populis… muniri. Per. (CO 976 – SG 731) Alia. <Presta nobis domine, quesumu>s, intercedentibus… et Zuileo… pura mente capiamus. Per. (CO4374a – SG 1232)

        <Dioni>sii Rustici et Eleutherii. <Intr.> Intret in conspectu tuo. <Ps.> Deus venerunt gentes. Coll. <Deus, qui hodie>rna die… adversa for<midare.> (CO 1472b – SG 3636) <Epist.> Respondens unus. <Gr.> Gloriosus. (AMS 158bis) Alleluia. Iudicabunt sancti. Sequentia. <Mundi etate octa>va florebunt… voce canenda. (AH 8,113) Evang. Confiteor tibi pater domine celi. (Mt 11,25) <Off.> Anima nostra. (AMS 162) Secreta. Hostia, domine quesumus, quam sanctorum… dona conciliet. Per. (CO 2814b – SG 3637) <Co.> Et si coram hominibus. (AMS 120) <Post com. Quesumus omnipotens deus, ut qui celestia alimenta… adversa muniamur. Per. (CO 4903) – SG 3639)

        II Idus Novembris. Gereonis cum sociis suis. <Intr.> Multe tribulationes. (AMS 120) <Coll.> Deus qui sanctis tuis Gereoni sosciorumque (sic) eius. Require Abdo et Sennes. Epistola. Expectatio iustorum leticia. (Prv 10,28) Gr. Vindica domine. (AMS 162) Alleluia. Te martyrum. (AMS 199) Evang. Cum audieritis prelia. (Lc 21,9) <Off.> Gloriabuntur. (AMS 120) <Secr.> Hostias hec quesumus domine. Co. Iustorum anime. (AMS 125) Post com. Per huius domine operationem. (CO 4180)

        Calixti pape et martyris. <Intr.> Statuit ei. (AMS 22) Coll. Deus, qui nos conspicis ex nostra infirmitate… restaura. Per. (CO 1876 – SG 732) Epist. Doctrinis variis et peregrinis. (Hbr 13,9) <Gr.> Ecce sacerdos. (AMS 16) Alleluia. Posuisti. Evang. Vigilate qui nescitis. (Mt 24,42) Off. Inveni David. (AMS 16) Secr. Mystica domine prosit oblatio… confirmet. (CO 3545 – SG 733) Co. Fidelis servus. (AMS 170) Post com. Quesumus omnipotens deus, ut reatum nostrum… effectum. Per. (CO 1030 – SG 734)

        Maurorum martyrum. <Intr.> Multe tribulationes. (AMS 120) <Coll.> Deus, qui nos concedis sanctorum maurorum. Require Valentini Vitalis et Felicule. Epistola. Expectatio iustorum. (Prv 10,28) Gr. Vindica domine. (AMS 162) Alleluia. Te martyrum. (AMS 199) Evang. Cum audieritis prelia. (Lc 21,9) – f. 25v – Off. Gloriabuntur. (AMS 120) Secr. Munera tibi domine. Co. Iustorum anime. (AMS 97) Post com. Presta nobis.

        XV Kal. Novembris. Luce evangeliste. <Intr.> In medio ecclesie. Ps. Bonum est. (AMS 14) <Coll.> Interveniat pro nobis domine… portavit. Per. (CO 3180) Epist. Similitudo vultus animalium. (Ez 1,10) Gr. Nimis honorati. (AMS 160) Alleluia. Primus ad Syon. Evang. Facta est contentio. (Lc 22,24) Off. Iustus ut palma. (AMS 14) Secr. Donis celestibus da nobis… et gloriam. Per. (CO 2386b) Com. Magna est. (AMS 13) <Post com.> Presta quesumus omnipotens eterne deus, ut id quod de sancto altari… tuti esse possimus. Per. (CO 4460)

        XII Kal. Novembris. XI milium virginum. <Intr.> Gaudeamus omnes. <Ps.> Exultate iusti. (cf. AMS 30) <Coll.> Da nobis domine deus noster sanctarum virginum palmas. Require Perpetue et Felicitatis. Epystola. De virginibus preceptum domini. (I Cor 7,25) Gr. Timete dominum. (AMS 134) Alleluia. Adducentur. (AMS 25) Sequentia. [Réécrit sur grattage] Virginalis turma. Evang. Simile est regnum celorum X virginibus. (Mt 25,1) Off. Offerentur. (AMS 25) Secr. Intende domine munera. Co. Quinque prudentes. (AMS 25) Post com. Leti domine sumpsimus.

        X Kal. Novembris. Ode vidue. <Intr.> Dilexisti. <Coll.> Exaudi nos deus salutaris noster. Require Lucie virginis. Epistola. Mulierem fortem. Gr. Dilexisti. Alleluia. Ve electa. Evangelium. Simile est regnum celorum thesauro. Off. Filie regum. Secr. Accepta sit tibi domine. Co. Diffusa est. Post com. Saciasti domine familiam.

        Eodem die Severini episcopi. <Intr.> Statuit ei. Coll. Deus, qui beatum Severinum pontificem. Require Leonis pape in vigilia apostolorum Petri et Pauli. Epist. Ecce sacerdos. <Gr.> Inveni. Alleluia. Iustus ut. <Evang. Homo> quidam nobilis. (Lc 19,12) Off. In<…> <Secr. …> nobis domine. Co. Domu<…> <Post com.> Deus qui anime famu<li…>

        Crispin<i et Crispiniani. Intr.> Iusti epulentur. <Coll.> Deus qui nos beatorum… conseq<uamur.>] (CO 1860) <Gr.> Iusti epulentur. Evang. <Do>mino Iesu det. Off. G<…>. <Secr.> Munera domine… emunda. Per. (CO 3412b) Co. Posuer<unt>. <Post com.> Supplices te rogamus… deservire. Per. (CO 5693c)

        VI Kal. Novembris <sancti Rumoldi. Intr.> Letabitur iustus. <Coll.> Deus <…Ru>moldi. Require Georgii. <Epist. Beatus> vir qui in sapientia morabitur. (Eccli 14,22) Gr. P<…>. Alleluia. Beatus vir qui suffe<rt>. <Si quis> venit ad me et non odit. Secr. Munera domine obla<ta.> <Post com.> Supplices te rogamus.

        Sy<monis et Iude. Intr.> Intret in conspectu tuo. <Coll.> Concede quesumus omnipotens… preveniant. Per. (CO 775) Epist. <… Gr.> Vindica domine. Evang. E<… Secr.> Muneribus nostris domine.

        f. 22v <…> et sequuntur me, et ego vitam eternam do eis… de manu mea. (Io 10,27-28)

        <In nat. s. Huberti ep. Intr.> Sacerdotes tui. Memento. Deus, qui nos beati Huberti. Require Eusebii conf. xviiii. Epistola. Dilecti a deo. Grad. Ecce sacerdos. Alleluia … Evang. Nemo accendit. Off. Inveni David servum. Post com. Refecti cibo potuque.

        <Intr.> Sacerdotes dei. Benedicite. <Coll.> Adesto domine precibus nostris. Require Osmari episcopi. Epistola. Iustus cor suum tradidit. Grad. Iuravit. Alleluia Disposui. Evang. Vigilate quia non. Off. Inveni David. Secr. Propitiare domine. Co. Beatus servus. Post com. … nobis.

        IIII Coronatorum. <Intr.> Intret in conspectu. <Coll.> Deus venerunt. Presta, quesumus, omnipotens deus, ut qui gloriosos martires… sentiamus. Per. (CO 4525) Epistola. Spectaculum… Grad. Vindica domine. Alleluia. Te martyrum. Off. Anima mea. Secreta. Benedictio tua domine… efficiat. Per. (CO 497c) Co. Posuerunt. (AMS 162) Post com. Celestibus refecti… auxiliis. Per. (CO 543)

        In nat. s. Theodori. <Intr.> In virtute tua. Quoniam. (AMS 163) Deus qui nos beati Theodori… fulciri. Per. (CO 1870) Beatus vir.

        [D’une autre main, sur grattage] Leonardi abbatis. <Intr.> Os iusti. Coll. Intercessio. <Epistola> Iustus cor suum tradidit. Grad. … Alleluia. Iustus ut palma. Evang. Quis audit. Off. Desiderium anime. Beatus servus.

        f. 24v <In nat. S. TheodoriEpistola…> inventus est. Gr. Domine prevenisti. (AMS 163) Alleluia. Beatus vir qui suffert. Evang. Ponite in cordibus vestris non premeditari. (Lc 21,14) Off. Gloria et honore. AMS 163) Secr. Suscipe domine fidelium preces… transeamus. Per. (cf. CO 5726a – SG 743) Co. Posuisti domine. (AMS 163) Post com. Presta nobis quesumus domine… mente capiamus. Per. (cf. CO 5374a – SG 744)

        IIII. Idus Novembris. Oct. Dedicationis. <Intr.> Terribilis est locus. Cetera ut supra excepto evangelio. Secundum Mattheum. In illo tempore, Intravit dominus Iesus in templum dei… et ibi mansit » (Mt 21,12-17).

        « III Idus Novembris. Menne martyris. [Intr.] Os iusti meditabitur. [Ps.] Noli emulari ». « Coll. Presta quesumus omnipotens deus, ut… roboremur. Per. (CO 4518 – SG 645) Epistola. Iustus cor suum. (Sir 39,6) Gr. Beatus vir. (AMS 155) Alleluia. Beatus vir. Evang. - f. 24r - Si quis vult post me. (Mt 16,24) Off. Desiderium. (AMS 177) Secr. Muneribus nostris, quesumus domine, precibusque susceptis… exaudi. Per. (CO 3511 – SG 746) Co. Magna est gloria. (AMS 177) Post com. Da quesumus domine deus noster… letemur aspectu. Per. (CO 969a - SG 747)

        Eodem die sancti Martini episcopi. <Intr.> Statuit ei dominus testamentum. (AMS 171ter) <Coll.> Deus qui conspicis… adversa muniamur. Per. (CO 1497a – SG 748) Epistola. Ecce sacerdos magnus. Grad. Inveni. (cf. AMS 170) Alleluia. Martinus episcopus… (ThK 38) Sequentia. Sacerdotem Christi Martinum… (AH 53,181)

        f. 22r <Sacerdotem Christi Martinum… de>beat presul. Sed pariter habere se patrem… etiam de celo <gratiam Christi…> (AH 53,181)

      • 23v

    History

    Origin

    Liège (abbaye de Saint-Laurent).

    La présence de sainte Ode indique la ville de Liège ; la date de la dédicace (3 novembre, dont le f. 24v atteste l'octave au 10 novembre) coïncide avec celle de l’église abbatiale de Saint Laurent de Liège, consacrée en 1034 (cf. Ph. George, Reliques et arts précieux en pays mosan, Liège, 2002, p. 105). À retenir la présence de saint Zoilus, vénéré à Spire.

    Remarks

    Au f. 23r, estampille « Bibliothèque Royale » avec mention « M » (28 mm) ; au f. 24r, estampille « Bibliothèque Impériale » avec mention « MAN. », proche du modèle Josserand-Bruno n° 31 (28 mm) ; au f. 25v, estampille « Bibliothèque Royale » avec mention « M » (20 mm).